Winterslaap: een vreemd verschijnsel

Vele dieren zijn aan winterslaap toe.

Als je louter zou uitgaan van je fysieke paraatheid rond deze tijd van het jaar, denk ik dat een bijzonder groot aantal mensen ook toe is aan een winterslaap. Omdat wij ons altijd spiegelen aan het gedrag van de dieren, is het bijgevolg vrij vreemd dat niet één van de mensenrassen zich deze natuurlijke gewoonte heeft toegeëigend. Zomer of winter, een mens heeft aan een gemiddelde van acht uur slaap per etmaal genoeg.

Ook jij stond er wellicht nooit bij stil: waar en waarom houden tal van diersoorten een winterslaap en hoe kunnen ze zomaar een paar maanden onderduiken zonder een teken van leven te geven? De egel, de mol, de adder, de kikker, de schildpad en de hamster, de vleermuis en de eekhoorn, de vlinder en de mot, noem maar op… Allemaal lijken ze een aantal maanden een uitgestorven ras, maar in werkelijkheid houden zij zich perfect in leven door de instinctieve voorbereiding op de wintermaanden.

[related-posts]

Koude en gebrek aan voedsel in de wintermaanden maken dat deze dieren maatregelen moeten nemen om de koudere tijden te overleven. Al in de nazomer slaan de dieren een enorme voorraad vetreserve op en eten ze als gekken. Daarna doet zich een merkwaardig verschijnsel voor: de lichaamstemperatuur van het dier daalt sterk en staat de stofwisseling op een heel laag pitje. Tijdens de winterslaap komen de darmen bijna tot stilstand, een dier in winterslaap produceert dan ook maar weinig ontlasting.

De meeste van de hogergenoemde dieren hebben in oktober al hun winterbedje gedekt: een hol onder de grond, tussen een hoop gebladerte of onder een boomstam. De meeste beestjes trekken ook elk jaar naar hun ‘vaste plek’ om de winter te overleven. De slaapplaats wordt gedeeld met de hele familie en zelfs met soortgenoten.

[related-posts]

Een winterslaap is als een beetje ‘dood’ zijn. De dieren in kwestie verkeren in een staat van volledig onbewust zijn en komen pas weer tot leven wanneer de natuur het ze signaleert. Nochtans sterven vele beestjes tijdens hun winterslaap, omdat ze voortijdig worden opgeschrikt door natuurelementen of andere dieren die tijdens de wintermaanden actief zijn.

De jongste jaren zijn ‘slaapkuren’ onder begeleiding voor menselijke ‘patiënten’ niet ongewoon. Maar een winterslaap is compleet uit den boze. Na 30 uren in volledige slaaptoestand spreekt men over een ‘coma’ en die kan fatale gevolgen hebben voor bepaalde organen.